Maatschappijvakken

AARDRIJKSKUNDE

Zevende klas
Voor een aantal landen van Europa is de samenhang behandeld tussen landschap, klimaat, flora en fauna en de levenswijze van de mens.

Achtste klas
De leefwijzen van de oorspronkelijke bewoners van de verschillende werelddelen zijn bestudeerd. Net als in de zevende klas neemt daarbij de samenhang met de geografische omstandigheden een belangrijke plaats in.

Negende klas
Geologie. De kennis van de steenschaal der aarde: verschillende soorten gesteenten, de aardlagen, de opbouw van de gebergten en de diepere aarddelen, het beweeglijk evenwicht en het ‘drijven en bewegen’ van de continenten. Voorts wordt ruime aandacht besteed aan afbraak en opbouw van de aardkost onder invloed van verwerking, erosie, sedimentatie, vulkanisme en aardbevingen.

Tiende klas
Natuurkundige aardrijkskunde. De kennis van de hydrosfeer en de atmosfeer van de aarde: zeestromingen, luchtlagen, de beschermende en onderhoudende functies van de atmosfeer, de dagelijkse weersverschijnselen. Het gaat er bij dit alles om de aarde te kunnen ervaren als een organisme.

In de profiellessen wordt afhankelijk van het examenprogramma een keuze gemaakt uit de modules: 

- Bevolkingsgeografie
- Arm en rijk
- Migratie en de multiculturele samenleving
- Ruimtelijke inrichting
- Transport en infrastructuur

Elfde klas
Cartografie. Verschillende projectiemethoden met betrekking tot het afbeelden van de aardbol en haar oppervlaktevormen en enige praktische vaardigheid in het uitvoeren hiervan. Historische ontwikkelingen in het waarnemende bewustzijn van de wordende mensheid met betrekking tot de aarde en haar oppervlaktevormen (van de oude Indiërs tot op de huidige dag). Ook de kunst van navigeren en plaatsbepaling komt uitvoerig aan bod.

In de profiellessen wordt afhankelijk van het examenprogramma een keuze gemaakt uit: 

- De geschiedenis van Nederland
- Politiek en ruimte
- Een werkstuk “regionale beeldvorming”
- Migratie,vervoer en mobiliteit
- Mens, natuur en milieu
- Actieve aarde
- Een werkstuk ‘onderzoek in de eigen regio’

Twaalfde klas
De sociale geografie komt vooral in het laatste leerjaar aan bod met betrekking tot de huidige wereldproblemen. Daarbij wordt vooral aandacht geschonken aan de aarde als woonplaats van de mens. In dit kader komt tevens de relatie tussen klimaat, bodem en plaats aan de orde.
Profiellessen: zie elfde klas.

GESCHIEDENIS
Het doel van het vak geschiedenis is het bijbrengen van historisch bewustzijn door het bestuderen van de wereldgeschiedenis, zodat de samenleving in de eigen tijd beter begrepen kan worden. Door middel van de lesstof worden vaardigheden, inzicht en een zelfstandig oordeel ontwikkeld. Een belangrijk uitgangspunt is het gegeven dat ieder kind een ontwikkeling doormaakt die parallellen vertoont met de mensheidsontwikkeling. In de keuze van onderwerpen trachten wij bij de ontwikkelingsfase van de leerlingen aan te sluiten. Zo komen in de verschillende perioden de volgende thema's aan de orde.

Zevende klas
Aan twee thema’s uit ‘De Nieuwe Tijd’ kan beleefd worden hoe de mens in zijn denken steeds meer op zijn eigen oordeel afgaat en de volledige verantwoordelijkheid voor zijn daden opeist. In de eerste periode: ontdekkingsreizen en de verandering van het wereldbeeld van een egocentrisch naar een heliocentrisch wereldbeeld. De mens verlegt zijn grenzen naar buiten toe.

Een tweede periode omvat de strijd om de geloofsvrijheid en de reformatie. De Europese mens onderzoekt zijn innerlijke vrijheid.

Achtste klas
De industriële revolutie wordt uitvoerig behandeld: hoe de menselijke levensomstandigheden door de technische ontwikkelingen en uitvindingen voorgoed veranderen, de sociale gevolgen ervan en de strijd voor de gelijkwaardigheid van mensen, een thema dat tot in de huidige tijd doorgetrokken wordt.

Negende klas
Rationalisme, heksenvervolging, absolutisme, verlichting, Franse Revolutie en Napoleon.

Tiende klas
Prehistorie en oude, voorchristelijke, beschavingen zoals die van India, Iran, Mesopotamië t/m de ondergang van de Griekse vrijheid, waarbij het veranderd menselijk bewustzijn als afspiegeling van de geestelijke realiteit centraal staat.

Elfde klas
Vanuit het thema ‘Mondialisering’ worden de wereldrijken van Alexander, Rome en de Islam belicht. De Europese expansie, uitmondend in kolonialisme, imperialisme en dekolonisatie, wordt gerelateerd aan de huidige derdewereld-, globaliserings- en integratieproblematiek.

In de profiellessen worden behandeld: de Verlichting als geestelijke en politieke stroming; de ontwikkeling van de wetenschap in de 16e-18e eeuw; Nederland aan de vooravindt van de Duitse inval – militaire en algemeen-maatschappelijke aspecten.

Twaalfde klas
Geschiedenis van de 19e en 20e eeuw, met nadruk op het ontstaan van de grote ideologieën/politieke stromingen en de groeiende macht van het nationalisme. Onderwerpen als de Eerste Wereldoorlog, Interbellum, de Tweede Wereldoorlog en de Koude Oorlog worden zoveel mogelijk naar eigen tijd en beleving toe vervolgd.

In de profiellessen worden behandeld: opkomst en ondergang van het Ottomaanse Rijk; het Midden-Oosten in de 20e eeuw; het Israëlisch-Arabisch/Palestijns conflict; Japan in de 19e eeuw.

ECONOMIE

Negende klas
Drie domeinen komen aan de orde. De aard van geld, haar ontstaansgeschiedenis (in relatie tot arbeidsdeling en ruil), en de functie van geld in de moderne economie; inflatie en maatschappelijke geldhoeveelheid, en de rol van de (centrale) banken. Het tweede domein is productie: o.a. arbeidsdeling, productiefactoren, toegevoegde waarde, arbeidsproductiviteit en mechanisering.

Het derde domein is de micro-economie en is gericht op het ontwikkelen van reken- en wiskundevaardigheden. Kosten- en opbrengstenfuncties worden samengesteld en grafisch weergegeven; de ‘break-even productie’ wordt uitgerekend door het oplossen van vergelijkingen. 

Tiende klas
Twee domeinen komen uitgebreid aan de orde. De economische rol van de overheid: belastingen, collectieve goederen, quasi-collectieve goederen, merit-goederen, inkomenspolitiek, sociale zekerheid en macro-economische sturing. De rol van de overheid staat niet vast maar is de uitkomst van politieke voorkeuren en besluitvorming.

Het andere domein is de internationale economie: internationale handel en arbeidsverdeling, de relatie tussen handel en wisselkoersen, de problematiek van de ontwikkelingslanden en de economische betekenis van de Europese Unie. Het is een arena waarin verschillende belangen en visies onderling strijden en eventueel tot overeenstemming komen.

In de profiellessen wordt de basisvorming herhaald en goeddeels afgerond en de domeinen ‘overheid’ en ‘internationale economie’ worden uitgebreid. 

Elfde klas
In de profiellessen wordt een gedegen basis gelegd op het gebied van: consumptie en welvaart (prijselasticiteit van de vraag), productie en welvaart (kosten, opbrengsten en winstfuncties), marktvormen, overheidsingrijpen in de markt, de nationale boekhouding en groei en conjunctuur.

Twaalfde klas
In de profiellessen (CM en EM deels gezamenlijk, deels gescheiden) komen domeinen aan de orde als de verhouding tussen staat en markt; geld en banken; internationaal economisch verkeer, wisselkoersen en de betalingsbalans; arbeid, inkomen en sociale zekerheid. Er wordt een ‘paper’ geschreven over een onderwerp dat viel binnen het laatst genoemde domein.

MAATSCHAPPIJLEER

Negende klas
Een aantal kernbegrippen wordt besproken, zoals normen en waarden en cultuur, aansluitend bij de directe belevingswereld van de leerlingen.

In de winkelstage van een week wordt kennis gemaakt met economie en maatschappij aan de hand van concrete activiteiten in de winkel.

Tiende klas
Mens en werk: functies van arbeid, betaalde en onbetaalde arbeid, de arbeidsmarkt en de sociale zekerheid. Criminaliteit, strafrecht en media, met o.a. “krant in de klas”, waarbij gezamenlijk kranten worden gelezen en de maatschappelijke relevantie van krantenartikelen wordt besproken. Het zelfstandig oordeelsvermogen wordt ook ontwikkeld door middel van groepsgesprekken, artikelen, bedrijfsbezoeken, interviews en werkstukken. Uit het economische, het politiek–sociale en het geestelijk–culturele leven worden verschillende thema’s behandeld.

Elfde klas
Criminaliteit en strafrecht: oorzaken en gevolgen van criminaliteit, criminaliteitsbestrijding, de taken en bevoegdheden van justitie en politie, principes en procedures van de rechtspraak, functies en vormen van straffen, en een beetje civielrecht. Politieke besluitvorming: politieke stromingen en partijen, rechtstaat en democratie, verkiezingen en kabinetsformatie, en de verhoudingen (bevoegdheden en taakverdeling) tussen regering en parlement. Kritisch en logisch nadenken over maatschappelijke problemen en de voor- en nadelen van mogelijke oplossingen voor deze problemen. De periode wordt afgesloten met een schoolonderzoek (examen).

Bij de sociale stage lopen alle leerlingen twee weken stage in een zorginstelling en maken daar een grondig verslag over.
 
Twaalfde klas
Multi-culturele samenleving: Islam en moderniteit, de geschiedenis van immigratie in Nederland, en het integratievraagstuk. Dankzij de  te verwerven kennis van geschiedenis en achtergrond van de allochtone medeburgers kan er op zakelijke wijze in gegaan worden op het integratie- en migratievraagstuk. Massamedia: de werking en de invloed van de moderne massamedia, met name de relatie tussen politiek en media, maar ook reclame en de relatie tussen media en (populaire) cultuur.